حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت شانزدهم
8-5. آثار و احکام عقد ضمان :
عقد ضمان آثار مخصوص به خود دارد و تابع احکام خاصه ای است که در ذیل به بررسی آن می پردازیم :حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت پانزدهم
مسائل مر بوط به ضوابط مورد ضمان :
همانطور که بیان شد، مورد ضمان باید مال باشد و مال ممکن است عین (اعم از کلی و معین) یا منفعت یا عمل باشد. اینکه کدام مال می تواند مورد عقد ضمان واقع شود را بررسی می کنیم :حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت چهاردهم
8. عقد ضمان : ( مواد 684 – 723 ق.م. )
8-1. تعریف عقد ضمان : ضمان در معنای لغوی مورد اختلاف است، برخی گفته اند: ضمان مصدر و از کلمه ضمن گرفته شده است، به معنای در برداشتن (چیزی، چیز دیگر را در بر داشته باشد) و برخی دیگر معتقدند که ضمان از کلمه ضمم است، به معنای ضمیمه شدن دو چیز به همدیگر.صورتهای مختلف تنظیم وکالت بلاعزل
طبق ماده ۶۷۹ ق.م. موكل حق عزل وكيل خود را دارد مگر در دو صورت:
هر يك از اين شرايط ممكن است به صورت شرط فعل يا شرط نتيجه باشد و نيز ممكن است شرط به نفع وكيل يا موكل يا هردو یا ثالثي قرار داده شود.
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت دوازدهم
سؤال : آيا وكيل مأمور به انجام معامله، حق دارد به عنوان «اصيل» طرف ديگر عقد قرار گيرد؟ مثلاً چنانچه وكالت در فروش اتومبيل موكل را داشته باشد، مي‌تواند به عنوان وكيل، به نيابت از موكل آن را بفروشد و به عنوان «اصيل» بخرد؟ اين بحث در حقيقت متفرع بر بحث اطلاق و تقييد وكالت است و ميان موردي كه وكالت مطلق باشد يا مقيد، تفاوت وجود دارد :
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت یازدهم
درج « مورد وكالت» به عهده موكل است، اما به منظور آشنایی، نمونه هائی از مورد وکالت در وكالتنامه های مختلف در زير می آید:
وكالتنامه فروش اموال غير منقول :
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت دهم
6-4. حقوق و تکالیف طرفین عقد عاریه :
الف) تعهدات مستعیر :
1. انتفاع از مورد عاریه بر اساس قرارداد و یا طبق عرف : عاريه گيرنده موظف است از همان منفعتى كه عاريه دهنده برايش معيّن كرده است، بهرمند گردد و از استفاده هاى ديگر خوددارى كند. همچنين، نبايد بيش از حد معمول و متعارف از مال مورد عاريه اى بهره ببرد. بنابراین، اگر از نوع استفاده يا حد معمولش تعدى كند، ضامن است. مثلاً اتومبیل شخصی را که به عاریه گرفته برای مسافرکشی استفاده نکند و یا اگر مورد عاریه تاکسی باشد از آن بیش از حد معمول کار نکشد.
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت نهم
5-4. اثر قرارداد خصوص در روابط بین امین و مالک : در عقد ودیعه امین در صورتی ضامن است که تعدی و تفریط نماید، حال سؤال این است یا با قراردادهای خصوصی می توان آن را تغییر داد. به بیانی دیگر اگر در عقد ودیعه یا سایر عقود امانی شرط تشدید یا تخفیف مسئولیت امین قرارداده شود، وضعیت عقد و شرط چگونه است؟
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت هشتم
مسائل مربوط به تقسيم :
1. تقسيم ملك از وقف (تقسیم ملک طلق از وقف): در مال غير منقول كه حصة مشاعي از آن وقف است هر چند بر اساس مشاع بودن مال، هر ذره از ذرات متعلق به كليه شركاء است، معذالك اين امر مانع از تقسيم ملك از وقف نيست. بنابراین مالک ملک طلق می تواند تقاضای تقسیم نماید، ولی اگر متقاضی متولی مال موقوفه باشد یا موقوف علیهم تقاضای تقسیم کنند، پذیرفته نیست. زیرا وقف از مال طلق ضرری نمی بیند و مالک ملک طلق است که از شریک وقفی متضرر می شود.حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت هفتم
4-4. اداره مال مشترک : اداره مال مشترک یعنی حفظ و نگهداری مال مشاع و توابع آن. ماده 576 ق.م. طرز اداره كردن شركت را تابع شرايط مقرر بين شركاء داده است. براساس اينكه شركتهاي مدني به فعاليت تجارتي اشتغال ورزند در حكم شركت تضامني هستند در اين صورت بر طبق ماده 120 قانون تجارت : « ... بايد لااقل يك نفر از ميان خود و يا از خارج به سمت مديري معين نمايند». بنابراین ممکن است اداره مال الشرکه را به یکی از شرکاء و یا شخص دیگری سپرد که در مقابل اجرت یا تبرعاً آن را اداره کند.
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت ششم
3-5. آثار فسخ و انحلال عقد مضاربه : اگر مضاربه فسخ شد، اینکه چه اثری بر آن مترتب است، سه حالت دارد:
الف) فسخ قبل از شروع عملیات تجاری : در این صورت حقی بر مالک نخواهد بود. و کل سرمایه باید به مالک برگردانده شود.حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت پنجم
3. عقد مضاربه :
3-1. تعریف : ( مواد 546 – 560 ق.م. ) مضاربه از کلمه ضرب ( تجارت کردن) است که به باب مفاعله رفته که به معنی با همدیگر تجارت کردن می باشد. در اصطلاح حقوقی، عقدی است كه به موجب آن يك طرف، سرمايه تجارت و ديگرى كار و تجارت را بر عهده مى گيرد و سود به دست آمده به نسبت های توافق شده به دو طرف تعلق مى گيرد. (ماده 546 ق.م.) صاحب سرمایه را مالک و طرف دیگر را عامل یا مضارب گویند.حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت چهارم
2. عقد مساقات :
تعریف : ( مواد 523 – 545 ق.م. ) مساقات از کلمه سقی (آبیاری کردن) گرفته شده است و مساقات یعنی با همکاری یکدیگر آبیاری کردن. در اصطلاح حقوقی، مساقات عقدی است ميان مالک درخت و باغدار، برای درختان مثمر، مبنی بر اين كه باغدار در مدّتى معيّن درختان را آبيارى و مراقبت كند و سهم هریک از طرفین از محصول به صورت مشاع مشخص می شود.
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت سوم
1-3. حقوق و تکالیف طرفین عقد مزارعه :
الف ) حقوق و تکالیف مزارع :
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت دوم
1. عقد مزارعه :
1-1. تعریف : مزارعه در لغت به معنی همکاری در کشت و زرع است و در اصطلاح طبق ماده 518 ق.م.« مزارعه عقدي است كه به موجب آن احد ازطرفين زميني را براي مدت معيني به طرف ديگر مي دهد كه آن را زراعت كرده و حاصل را تقسيم كند » سهم طرفین از محصول به صورت مشاع بوده و تعهد و التزام هر یک به آوردن سایر موارد زرع به تراضی مشخص می شود. به کسی که زمین را می دهد، مزارع و به کسی که زراعت می کند، عامل می گویند.
حقوق مدنی ( عقود معین) – قسمت اول
سرفصل ها
1. عقد مزارعه
1-1. تعریف
1-2. خصوصیات و شرایط مزارعه
1-3. حقوق و تکالیف طرفین عقد مزارعه
1-4. فسخ عقد مزارعه
1-5. بطلان عقد مزارعه
1-6. انقضاء مدت عقد مزارعه
جواد شعوری