مقالات آموزشی (1)
طریقه نگارش مقالات پژوهشی -1
پيش گفتار مؤلفين
از آنجا كه تنها براي تعداد كمي از محققين نوشتن مقاله تحقيقي كار آساني است و از طرف ديگر در صورتعدم انتشار و چاپ يك كار تحقيقي، بيشتر نتايج و حاصل كار از دست رفته و باعث دوباره كاري مي گردد. لزوم ارائه راهنمايي مؤثر جهت نوشتن مقالات تحقيقي، بوضوح احساس ميشود. دانشمنداني كه دركشورهاي توسعه يافته به تحقيق مشغولند به راحتي نتايج كار خود را در يكي از مجلاتي كه به زبان خودشانيعني انگليسي، آلماني يا فرانسوي است چاپ مينمايند و از اين نظر مشكلي در نوشتن مقاله ندارند ، وليمحققين كشورهاي در حال توسعه از چنين مزيتي برخوردار نبوده و از آنجا كه زبان اصلي و مادريشان غيرانگليسي مي باشد نوشتن مقاله تحقيقي به زبان هاي علمي روز برايشان بسيار مشكل است .
به دليل اينكه زبان انگليسي زبان علمي شناخته شده دنياست اين راهنما براي آندسته از محققيني نوشته شدهكه انگليسي زبان نبوده و تمايل دارند مقاله خود را به زبان انگليسي بنويسند.
ACIAR (مركز بين الملليتحقيقات كشاورزي استراليا) اميدوار است كه اين راهنما مناسب بوده و مفيد واقع شود. اين راهنما كارمشتركي از ACIAR و شعبه اندونزيايي تحقيقات و توسعه كشاورزي (AARD) است كه اين شعبه مسئولچاپ مجلة علوم كشاورزي در اندونزي مي باشد. داير نمودن و چاپ اين مجله دقيق و انگليسي زبان در اندونزي، كشوري كه مردم آن عمدتاً به زباني غير از انگليسي تكلّم مي نمايند، اقدامي جسورانه بود كه توسطآقايان اس . وي ساديكين مدير عامل AARD و پروفسور. جي. آر. مك ويليام رئيس ACIAR موردحمايت جدي قرار گرفت. چاپ اين مجله قسمتي از برنامة آگاه سازي كشورهاي همسايه اندونزي در موردعلم كشاورزي اين كشور و نيز بطور همزمان افزايش قدرت نوشتن و درك انگليسي محققين اندونزيايي درجهت استفاده بهتر از اطلاعات علمي جهاني است.
اين برنامه ( پروژه ) شامل دو مرحله بود :
الف) ايجاد يك ساختار و قالب بندي ساده براي مجله وآموزش به افرادي كه مي خواهند خودشان مجلهاي داشته باشند.
ب ) ايجاد دورهها و كلاسهايي براي محققيناندونزيايي در رابطه با هنر نوشتن مقالات علمي.
پاول استاپلتون نويسندة اين كتاب براي تأسيس و ايجاد مجله اي در مورد علوم كشاورزي سه سال باكاركنان كتابخانة ملي علوم كشاورزي همكاري نمود و بعد از تأسيس مجله به عنوان سردبير يا رئيسويراستاران بر هر دو قسمت نظارت داشت.
در پايان اين طرح نه تنها كيفيت مقالاتي كه براي اين مجله فرستاده مي شد بطور چشمگيري افزايش يافت، بلكه كيفيت مقالاتي كه براي ساير مجلات چه انگليسي زبان و چه اندونزي زبان فرستاده ميشد نيز رشد نشان ميداد. اين كتاب نتيجه چندين دورة آموزشي است كه نويسنده براي محققين اندونزيايي داير نموده بود .
مشكل اولي كه نويسنده با آن روبرو می شود اين است كه : با اينكه چندين كتاب انگليسي خوب در مورد چگونهنوشتن مطالب علمي وجود داشته و دارند ولي از آنجا كه تمام آنها را نويسندگان انگليسي زبان برايخوانندگان انگليسي زبان نوشتهاند، به كساني كه زبان مادريشان انگليسي نيست كمك زيادي نمينمايند.
برايشروع نسخه اول اين راهنما ابتدا بصورت خاص براي محققين اندونزيايي طرح ريزي گرديد ولي پس از اندكيمشخص شد كه با كمي تغييرات مي تواند مورد استفاده سايرين نيز قرار گيرد .
به همين دليل ACIAR به چاپ و انتشار گسترده اين راهنما براي دسترسي در كشورهاي
در حال توسعههمت گماشت .
اميدواريم كه اين راهنما بتواند راهگشاي بسياري از محققين و دانشمنداني
باشد كه در نوشتن مقالاتشان بهزبان انگليسي جهت ارائه و پذيرش در مجلات
علمي بين المللي مشكل دارند .
برايان لي مسئول ارتباطات ACIAR
مقدمه
بسياري از مقالاتي كه در متون علمي جهان به چاپ مي رسند توسط محققيني نوشته مي شوند كه زباناصلياشان انگليسي نيست. با اينكه چندين جلد كتاب جهت آموزش چگونه نوشتن مطالب علمي ، تأليفشده است، ولي چون نويسندگان آنها اغلب افراد انگليسي زبان مي باشند لذا كتب آنان براي افراد غيرانگليسي زبان مشكل بوده و استفاده چنداني از اين كتابها نميبرند .
اين راهنما در واقع مقدمهاي از موضوع كلي « چگونه نوشتن مطالب علمي و تحقيقي » است كه برايمحققين غير انگليسي زبان نوشته شده است . اين راهنما حاوي ديدگاههاي سردبير يك مجله است كه در آن به نويسندگان توصيه مي كند كه مقاله خودرا چگونه به راحتي بنويسند و چگونه بهترين روش را براي آماده كردن مقاله بكار برند تا بتوانند آنرا به يكمجله ارائه دهند . اين راهنما نه تنها كامل نبوده بلكه خود آغازي بيش نيست .
طريقة نوشتن مقالات تحقيقي، مطلبي مفصل و كلي بوده و نمي توان تمام جوانب آنرا در كتاب كوچكيمثل اين راهنما بيان نمود ، راهنماهاي ديگري وجود دارند كه به جزئيات بيشتر همراه با مطالب ويژه بخصوص جزئيات تكنيكي مثل طرق آماده كردن و كشيدن اشكال براي پذيرش و چاپ مي پردازند، خوانندگاني كه مايلند بيشتر درمورد طريقة نوشتن مقالات علمي بدانند، مي توانند به كتابهاي بخش منابع كهدر انتهاي راهنما آمده است بخصوص به كتاب "چگونه مقاله علمي نوشته و چاپ نمائيم" ( تاليف. رابرت.آي . دي . چاپ دوم ، انتشارات.آي اس. آي ISI فلادلفيا ) رجوع نمايند.
قسمت هاي عمده اين راهنما براساس نظريه هاي مفيد و اثبات شده رابرت . اي . دي نوشته شده و قابلذكر است كه هيچ كتاب علمي در اين باره بدون اين اصول كامل نيست كه ما در اينجا از رابرت.آي.دي بخاطراستفاده از مطالبش تشكر مي نمائيم.
فصل
اول
طريقة نگارش مقاله تحقيقي
امروزه انواع مختلفي ازنشريات
علمي، مجلات تحقيقي، خلاصه مقالات كنفرانسها ، گزارش يافته ها ،جمع
بنديهاي ساليانه علمي وجود داشته و منتشر مي گردند . اما سنگ بنا و مبناي
اصلي تمام آنها بخصوص درتحقيقات علمي امروزي مقالات علمي پايه و نو ميباشند
كه توسط اكثر مجلات علمي چاپ ميگردند.دراينجا نيازي نيست كه بطور دقيق
مقاله علمي پايه را تعريف كرده و شرح دهيم، ولي بطور خلاصه مقالهعلمي
پايه و نو به مقاله اي گفته مي شود كه تاكنون چاپ نشده و مربوط به
تحقيق انجام شدهاي باشد. هرمجلهاي براي خود تعريفي از اين نوع مقالات
دارد، ولي تقريبا تمام تعريفات حول همين عبارت مقاله پايه وتحقيقات پايه
ميچرخند.
بطور كلي چرا بايد مقاله تحقيقي نوشت؟
دلايل دخيل در نوشتن مقالات كدامند ؟ آيا به اين علت است كه با چاپ تعدادي مقاله ترفيع علمي خواهيدگرفت ؟ آيا استاد راهنماي شما مي خواهد بعضي از نتايج كاري كه توسط شما انجام مي شده و يا ميشود را ببيند ؟ و آيا شما مي خواهيد با استفاده از داشتن مقاله به كنفرانسي برويد ؟ ممكن است در جامعة علميامروزي اينها دلايل كافي و معمول براي چاپ مقاله باشند، ولي در اصل دلايل واقعي نيستند .
دليل اصلي اينست كه شما بعنوان يك دانشمند يا محقق عضوي از يك گروه بزرگ مي باشيد و اين برايتان يك امتياز است كه در اين گروه عضوي فعال و حرفهاي باشيد. پس به عنوان يك دانشمند وظيفه داريد كه نتايجكارهايتان را مكتوب نموده و تا آنجا كه ممكن است آنها را منتشر و پخش نمائيد و به اطلاع سايرين برسانيد، در غير اينصورت نتايج كارتان تنها براي خودتان مانده و باعث دوباره كاري توسط سايرين مي گردد.
چاپ نتايج تحقيقات باعث افزايش دانسته هاي بشر، بر انگيخته شدن بحث ها و مناظرات علمي ، تشويقديگران براي كار بيشتر روي موضوع و يافتن موقعيّت ها و ايده هاي نو براي تحقيقات بعدي مي گردد .
اكثر مقالات تحقيقي به عنوان يك حقيقت علمي تلقي مي شوند، زيرا قبل از چاپ توسط كارشناسان و متخصصين در موضوع كاري مقاله مورد بررسي و داوري قرار مي گيرد . به همين خاطر و به دليلاستانداردهاي بالايي كه معمولاً براي پذيرش مقالات علمي اعمال مي شود، اغلب داشتن مقاله اي كه توسط يك مجله پذيرفته شده باشد كار مشكلي است. به همين علّت يك دانشمند بايد قدرت نوشتن مقاله تحقيقيقابل قبولي را داشته باشد چون نوشتن ساير نوشته هاي علمي مثل مقالات كنفرانسها، بازنگريها reviews) ) و ... معمولا ساده تر است . تحقيقات زيادي در دنيا انجام مي شود ولي در نهايت تعداد كمي از آنها به چاپ مي رسد. هدف اين كتاب اينست كه به خواننده اين شانس را بدهد تا قبل از ديدن ساير همكارانش مقاله تحقيقي را آماده نمايد .
نوشتن مقاله را چگونه آغاز كنيد ؟
براي خوب نوشتن در ابتدا بايد يك طرح كلي داشته باشيد. نوشته هايی جالب، رسا و موثر، داراي سيستم و نظم مي باشند كه در آنها لغات در جاي مناسب خود بطور صحيح و منطقي مرتب شده اند .اما قبل از اينكه بتوانيد شروع به نوشتن كنيد بايد چيزي براي گفتن و يا به عبارت دقيق تر پيغامي براي توصيف كردن داشته باشيد . بدون سعي و تلاش و چند بار تمرين نمي توانيد يك مقاله را از آغاز تا انتها بنويسيد مگر اينكه در اين زمينه خيلي با تجربه باشيد. تكنيك اصلي در تحقيقات، طراحي يك طرح دقيق براي توصيف واضح و روشن مشكلاست. در اينجا مشكل شما نوشتن يك مقاله تحقيقي ميباشد ساختار مقاله به موضوع مطرح شده در آن بستگي دارد. هدف مقاله و همه گيري آن نيز مهم است . نوشتن مقاله وقتي كار مشكلي است كه چيزي كافي براي گفتن نداشته باشيد و در اين صورت اگر هم بخواهيد بنويسيد در وسط راه مي بريد و نوشتن را رها مي نمائيد زيرا نوشتن مقاله كار مشكلي است .
اما اگر مطمئنيد كه چيزي براي گفتن و عرضه داريد مطلب فوق صحت ندارد و مي توانيد با استفاده از بعضي از اصول ساده اي كه در اينجا توصيف شدهاند و در نوشتن مقاله به شما كمك مي نمايند، نوشتن مقالهاي را آغاز كرده و به آساني به پايان برسانيد .
دامنه و موضوعات علمي مورد علاقه مجله :
بسياري از عباراتي كه در مجلات
به عنوان دامنه و موضوعات علمي مورد توجه مجله مطرح شدهاند شامللغات
مهم و اصلي ميباشند. آنها به دنبال اين هستند كه مقالات گزارشي يا نتايج
مهمي را بپذيرند كه نقشبارزتري در پيشرفت علم بشري داشته باشند.
يكي از اولين سوالاتي كه ممكن است سردبيران مجلات علمي بعد از دريافت
مقالة شما از خود بپرسند اينستكه " آيا اطلاعات اين مقاله مهم و نو
بوده و ارزش چاپ كردن را دارد ؟"
شما بايد مطمئن باشيد آن چيزي كه به نظر شما يك مقاله خوب را مي سازد از ديدگاه ديگران و بخصوصسردبير مجله مورد نظر نيز به اندازه كافي مناسب است. به عبارت بهتر نسبت به مقاله خود واقع بينانه برخورد نمائيد. براي اين منظور بايد سعي كنيد كه خود را جاي ناظري كه كارتان را مي خواند بگذاريد نه بجاي كسي كه آنرا نوشته است .
سعي كنيد خود را به جاي يك
سردبير يا يك داور مجله بگذاريد. آنها ممكن است اين سوال را از خود بپرسند:
" كه چرا من بايد اين مقاله را چاپ كنم ؟" و لذا شما بايد بگونهاي
نوشته باشيد كه جواب اين باشد كه:" (به اين علت كه اين يك كار خوب
است)."
بايد از ارزش كارتان مطمئن باشيد زيرا كه نوشته تان مورد امتحان سردبير و
نقد و بررسي داور مجله قرار خواهد گرفت. نوشتن را با انتخاب و درج عنوان
مقاله آغاز كنيد. اغلب مي توانيد از همان عنواني استفادهن مائيد كه در آغاز
كار و يا در حين مطرح كردن طرح آن، آنرا پيشنهاد نموده بوديد. سپس سعي در
نوشتنخلاصه اي از نتايج كارتان نمائيد و اينكه چه كارهايي را مي توان با
توجه به كار شما در آينده انجام داد بعد از انجام اين اعمال مي توانيد به
مطالب نگاه كرده و سعي كنيد تصميم بگيريد كه آيا نتايج تحقيقي تان ارزش
چاپكردن دارد يا خير؟
براي شروع خود را متقاعد كنيد كه بايد مقاله اي بنويسيد يعني مقاله اي براي نوشتن داريد بعد از اين بايد راجع به مخاطبانتان يعني كساني كه مقاله تان را مي خوانند فكر كنيد و از خود بپرسيد « براي چه مي خواهيدمقاله بنويسيد؟ » براي اين مقاله مي نويسيد كه خوانده شود و به همين خاطر بايد چاپ گردد . بسياري ازنويسندگان اين موضوع را در نظر نمي گيرند، آنها فقط چاپ مقاله را به عنوان يك موضوع و هدف نهايي در نظر مي گيرند و راجع به كساني كه آن را خواهند بخوانند فكر نمي كنند . از همان ابتداي كار شما بايد اين هدف را مدنظر داشته باشيد كه مقاله بايد توسط افراد مرتبط با موضوع مقاله ديده و خوانده شود به همين علت بايد مقالهتان را به مجلة خاصي بفرستيد تا توسط آن عده كه مد نظرتان است مورد مطالعه قرار گيرد .
افراد مقالات را چگونه مي خوانند :
تعداد بسيار كمي از مقالات از اول تا آخر خوانده مي شوند بيشتر افراد مجلات را در حاليكه در كتابخانه نشستهاند، مطالعه مي نمايند. آنها گوشه مجله را علامت زده ، به فهرست محتويات ( عنوان مقالات ) نگاه ميكنند و عنوانهاي مورد علاقه اشان را انتخاب كرده ، به صفحات مربوطه رجوع مي نمايند ، ابتدا به چكيدة كار و سپس ممكن است به اشكال و بعد به جداول و آنگاه به صفحات باقي مانده نگاه نمايند دو دسته خواننده درمورد مقاله شما و كلاً همه مقالات وجود دارند . يكي گروهي كه در حوزه و ميدان تحقيقي شما تخصصدارند و مي خواهند تمام اطلاعات حاصل از مقاله شما را بدانند و گروه ديگر افرادي كه اكثراً بطور اتفاقي مقاله تان را ميخوانند و فقط به نتايج حاصله از كارتان به عنوان زمينهاي جهت كار تحقيقي خود علاقه دارند .
امروزه مقدار زيادي از اطلاعات در دنيا بصورت عنوان و چكيده انتقال مي يابد و مراكز زيادي وجود دارندكه چكيده مقالاتي را كه مربوط به يك موضوع خاص است را چاپ مي نمايند. براي مثال دايره كشاورزيكشورهاي مشترك المنافع در انگلستان يك سري از چكيدة مقالات مجلات را همراه با فهرست كامل آنها براي راهنمايي جويندگان و محققين در جهت دستيابي سريعتر به مقالات مورد نظرشان چاپ مي نمايد . نوع ديگري از اين گونه نشريات اطلاع رساني، مجله "تحقيقات در حال انجام" ( current contents) است كه فهرست كاملي از تحقيقات در حال چاپ مجلات ديگر را به صورت شماره بندي شده براساس كليدواژه ها ، نام مكانها و غيره چاپ مي نمايد. امروزه علاوه بر اين گونه نشريات، سيستم هاي اطلاع رسانيزيادي با همان نوع اطلاعات دردسترس مي باشند و بديهي است كه در تمام اين گونه سيستم ها نيز عنوان وسپس چكيدة مقالهتان زودتر از ساير موضوعات خواننده را جذب مي نمايد.
مقاله شما با هزاران مقالة شبيه خود كه چاپ شدهاند مقايسه خواهد شد ، پس لازم است به مقالهتان بدقّتنگاه كرده و با توجه به نكات زير آنرا بنويسيد .
عنوان مقاله : خوانندگان متخصص در اين رشته را جذب نموده و خوانندگان اتفاقي را علاقه مند مي نمايد.
چكيده: خوانندگان متخصص را تشويق مي كند تا مقاله را بخوانند و خوانندگان اتفاقي را با دادن اطلاعات مشخصي راضي و مجاب مي نمايد.
اشكال و جداول: نتايج كار را براي كساني كه مقاله را ورانداز مي نمايند خلاصه مي كند.
نتايج حاصله : جزئيات بيشتري مي دهد .
بخش بحث مقاله : به نتايج حاصله معني مي بخشد .
ساير قسمت هاي مقاله : براي كسب اطلاعات بيشتر خوانده مي شود .
با خواندن ليست فوق متوجه خواهيد شد كه عنوان و چكيدة مقاله چه اهميتي در جذب خواننده دارند . وقتيكه خوانندگان در حال مرور فهرست محتويات و عناوين مجله هستند، تنها عنوان مقاله است كه مي تواند آنها را به خواندن مقاله تشويق نمايد. اين حالات درمورد سيستم هاي اطلاع رساني كامپيوتري نيز صادق است. پس بياد داشته باشيد مهمترين قسمت در جذب خوانندگان نسبت به خواندن مقاله شما قسمت عنوان مقالهميباشند.
انتخاب مجلة مناسب :
قبل از اينكه شروع به نوشتن كنيد بايد مجلهاي كه مايليد تا مقالهتان در آن چاپ شود، را انتخاب نمائيد. دراغلب موارد انتخاب مجله تحت تاثير ساختار و نوع كار تحقيقي و محتواي مقاله تان قرار مي گيرد. مجلات مختلف سبك و قوانين خاصي براي پذيرش مطالب و چاپ آنان دارند. وقتي كه مي خواهيد مجلهاي را انتخاب نمائيد از خود سوالاتي نظير سؤالات زير را بپرسيد:
دامنه و موضوعات كاري و نتايج مورد علاقه اين مجله چيست ؟
جواب اين سوال اغلب در داخل
مجله و در پشت جلد چاپ شده است . آنها را بسيار دقيق بخوانيد. كار عبثياست
اگر يك مقالة تحقيقي را براي مجلهاي بفرستيد كه فقط كارهاي جمع بندي و
بازنگري (review) را چاپ مي نمايد و همچنين
بيمورد است چنانچه يك مقاله تحقيقي تئوري را براي مجلهاي بفرستيد كه
فقطكارهاي عملي و آزمايشگاهي را پذيرفته و چاپ مي نمايد .
اين مجله هر چند وقت چاپ مي شود؟
انتشارات علمي عموماً كند هستند. مجلهاي كه در سال دوبار چاپ مي شود. احتمال و پتانسيل بيشتري براي چاپ، مطالعه و بررسي مقاله تان دارد تا مجله اي كه هر پانزده ماه چاپ ميگردد . بايد از خودتان اين سؤال را بپرسيد كه "آيا پانزده ماه انتظار براي چاپ مقاله، اثر و ارتباط آن با كارهاي مربوطه را تحت تاثير قرار نمي دهد ؟" اگر مقاله بايد سريع چاپ شود مي توانيد آنرا براي يك مجله سريعالانتشار(Fast publication) بفرستيد، اما اگر چاپ سريع مقاله ضروري نباشد ، سردبير چنين مجلاتي موظفند كهكار شما را عودت دهند .
به مدّت زمان لازم براي چاپ يك مقاله که بطور همزمان برايهر دو مجله ارسال شده توجه كنيد، مقاله اي كه در آخر سال ماه دوازدهم به مجله رسيده باشد در هر دو مجله هفت ماهبعد چاپ ميگردد . امّا اگر يك ماه بعد به هر دو مجله برسد در مجله ماهانه با يك ماه تاخير نسبت به مقالهايكه در ماه دوازه رسيده يعني باز هم هفت ماه بعد نسبت به زمان ارسال چاپ ميگردد ولي همين مقاله برايچاپ در مجلة شش ماهانه بايد دوازده ماه انتظار بكشد.
اين مجله چه نوع مقالاتي را چاپ مي نمايد ؟
آيا مي توانيد كار خود را بصورت الگو و قالب مجله درآوريد ؟ بسياري از مجلات قالب بندي و ترتيب خاصيرا بر روي مقالاتي كه چاپ مي نمايند اعمال مي كنند. اگر مقاله شما در قالب دلخواه آنان نباشد آنرا عودتميدهند. مثلاً اگر مقاله تان حدود بيست صفحه است و مجله اي فقط مقالات تا پنج صفحه را چاپ مي نمايدطبيعي است كه مقاله شما را نه بخاطر محتواي علمي بلكه بخاطر ساختار مقاله برگشت ميدهد.
آيا شرايط ديگري براي پذيرش مقاله در اين مجله وجود دارد ؟
بعضي مجلات مقالات را به شرطي قبول مي نمايند كه يكي از نويسندگان آن عضو گروهي باشد كه مجله را چاپ ميكنند. در بعضي از مجلات بر انجام بعضي تحليلهاي آماري و هم چنين تكرار آزمايشات برايحصول دقت بيشتر تأكيد دارند و براي پذيرش مقاله، اين نتايج را مي خواهند. تعداد زيادي از مجلات برايچاپ مقالات هزينه و پول دريافت مي نمايند بدين صورت كه شما براي چاپ مقالهتان بايد مبلغي را بپردازيدكه اين مبلغ معمولا به تعداد صفحاتي كه بصورت نهايي در مجله چاپ مي شود، بستگي دارد. لازم به تذكراست كه اين مبالغ گاهي بسيار زياد و سنگين هستند. حتي برخي از مجلات انتظار دارند كه پول را همراه بادست نوشته هايتان بفرستيد، بدين صورت كه براي ديدن و بررسي مقاله تان هم هزينهاي در نظر ميگيرند.پس بايد اين شرايط را بدقت مطالعه كرده و چنانچه پول كافي براي اينكار داريد اقدام نمائيد همچنين بعضيمجلات هستند كه از نويسندگان كشورهاي خاصي پول دريافت نمي كنند .
آيا مقالهشما براي چاپ احتياج به شرايط و امكانات خاصي دارد؟
ممكن است در مقالهاتان تعدادي ميگروگراف الكتروني وجود داشته باشند كه برايتان مهم بوده و بخواهيدحتماً چاپ شوند. پس بايد به دنبال مجلاتي بگرديد كه اين تصاوير را بتوانند واضح و روشن چاپ نمايند. اگرتصاوير رنگي داريد بايد مجلهاي را بيابيد كه اين تصاوير را بدون دردسر زيادي بپذيرند. امروزه اكثر مجلاتخيلي بيشتر از آنچه كه مي توانند چاپ نمايند مقاله دريافت ميكنند، پس در انتخاب مجله، درست و دقيقعمل نمائيد تا مقالهاتان زودتر و راحت تر چاپ شود و اگر هم پذيرفته نشد آنرا سريعتر عودت دهند تا اتلاف وقت كمي داشته باشيد. مجلات معروفتر معمولاً مقالاتي را كه نامناسب بدانند سريعتر رد كرده و پسميفرستند براي اينكه مقالهاتان شانس بيشتري براي پذيرش داشته باشد، بهتر است مجلهاي با معروفيت كمتر را انتخاب نماييد ممكن است تمايل زيادي داشته باشيد كه مقاله اتان را در يك مجله بين المللي چاپ نمائيد هرچند اين ايدة خوبي است، اما بايد توجه داشت كه تعداد خوانندگان مجلات بين المللي بسيار بيشتر از تعداد خوانندگان مجلات محلي كشوري است لذا بين كيفيت مقالهاتان ، نوع مجله و تعداد خوانندگان آن توازني برقرار نمائيد . بايد در اين حالت تمام عوامل موثر را مدنظر قرار دهيد، مثلاً آيا مقالهاتان بقدر كافي مناسب است تا براي بهترين مجلات فرستاده شود ؟ شايد نباشد، پس بهتر است آنرا براي مجله اي با شهرت كمتربفرستيد تا شانس بيشتري براي پذيرفته شدن و چاپ داشته باشد .
سبك نگارش مجله :
بعد از اينكه مجله اي را انتخاب نموديد بايد شروع به آماده كردن دست نوشته هايتان بر طبق سبك وساختار مورد قبول آن مجله نمائيد. اكثر مجلات راهنماي جزئيات مربوط به پذيرش و چاپ مقالات را براينويسندگان تحت عنوان « اطلاعات براي مقاله نويسان» در صفحات اوليه اولين شماره خود در ابتداي هر سالميلادي ويا در كتابچه هاي كوچك مجزايي چاپ مي نمايند ، پس بايد با مجله تماس گرفته و آن راهنما را تقاضا نمائيد يا اينكه از نمونه مجله موجود در كتابخانه كپي بگيريد. همچنين موقع تايپ مقاله بايد مطمئنشويد كه تايپ كنندة مقاله از دستورالعمل و قالب مورد نظر مجله مطلع است. طبعاً مطلوب نخواهد بود كه راهنما را خودتان خوانده و در جايي قرار داده آنگاه از تايپ كننده بخواهيد مقالهاتان را تايپ نمايد .
براي مقاله خود طرحي بريزيد .
به نمونه مقالات چاپ شده در مجلة مورد نظر نگاه كرده و تقسيم بندهاي آنها را مد نظر قرار دهيد اين كار به شما اين ايده و زمينه را مي دهد كه چگونه مقالهاتان را تقسيم بندي نمائيد بيشتر مقالات تحقيقي شاملقسمت هاي زير هستند :
مقدمه: به سوالات زير پاسخ مي دهد:
چرا اينكار تحقيقي را انجام دادم ؟ و به دنبال چه چيزي بودم ؟ چه نتايجي بدست آمد؟
مواد مورد استفاده : از چه چيزهايي استفاده نمودم و شما چطور از آنها استفاده كنيد؟
روشهاي مورد استفاده : چه كارهايي انجام دادم و شماچطور آنها راانجام دهيد ؟
نتايج حاصله :چه چيزهايي اتفاق افتاد ؟
بحث : اين اتفاقات چه معني و مفهومي دارند؟
نتيجه گيري: حقايق چه چيزي را بيان مينمايند؟
تشكرّات : چه كساني به من كمك نمودند ؟
منابع : در حين كار و نوشتن متن به تحقيقات چه كساني رجوع نمودم ؟
بهتر است از طرحي استفاده شود كه در مقالات مجله معمول بوده و استفاده مي شود، زيرا هم سردبير وهم خوانندگان آنرا ترجيح مي دهند و هماينكه همه با ساختار آن آشنايي دارند. علاوه بر اين ، وجود يك ترتيب منطقي دسترسي به اطلاعات را آسانتر مي نمايد ولي اگر تقسيم بندي جديد و مناسبي را براي مقاله اتان درنظر گرفته ايد و دلايل خوبي براي تقسيم بنديتان داريد، مي توانيد از روش خودتان در مقاله اتان استفاده نموده و آنرا براي سردبير مجله بفرستيد. اگر روش وطرح شما مناسب باشد آنرا مي پذيرند واگر نوع طرح بكار برده شده براي ساير موارد هم سودمند باشد ساير مجلات نيز از طرح شما استفاده خواهند نمود.
قسمت هاي مقاله
سوالاتي كه در حين طرح ريزي قالب مقاله به آنها پاسخ مي دهيد راهنماهاي خوبي براي تقسيم بندي مقاله به اجزاء آن هستند كه مي توان آنها را به صورت زير بيان نمود.
1. دليل انجام كار تحقيقي
2. قبل از انجام تحقيق چه چيزهايي معلوم و چه چيزهايي مجهول بود و چه سير منطقي را براي طراحي وانجام آزمايشات طي نموديد ؟
3. چه فرضياتي تحت آزمايش قرار گرفتند و چه نتايجي از آزمايشات انتظار مي رفتند؟
4. شرايط و تنظيم هاي آنها كه در حين آزمايش انجام گرفتند .
5. طرح و شماي آزمايش.
6. روشهاي مورد استفاده .
7. اطلاعات چطور جمع آوري گرديدند
8. روشهاي تحليل اطلاعات و تكنيك هاي آماري بكار گرفته شده .
9. نتايج بدست آمده
10. اعتبار، صحت و معناي نتايج و نتيجهاي كه مي توان از آنها گرفت.
11. بيان و استنباط نتايج و رابطة آنها با ساير كارها
12. راهنمائيهايي براي كارها و تحقيقات بعدي در اين زمينه
13. منابع مفيد براي كارهاي ديگر در اين زمينه .
تنظيم اشكال و جداول :
بهتر است كه نتايج خود را قبل و يا در حين نوشتن مقاله بصورت نمودار و جدول درآوريد .
معمولا اعداد ارقام يا اطلاعات زيادي را در حين تحقيق بدست مي آوريد كه بايد از بين آنها مواردي را انتخابكنيد كه اهداف و نتايج مطرح شده در مقاله را تأييد و تأمين نمايند. وقتي آنها را بصورت نمودار و شكل در ميآوريد بهتر مي توانيد تصميم بگيريد كه دقيقاً چه چيزي را مي خواهيد نشان دهيد و مناسب ترين راه براينشان دادن يافته هايتان كدام است. بخاطر داشته باشد كه اشكال و جداول دو قسمت بسيار موثر از مقاله دردادن اطلاعات و جذب خوانندگان هستند. بنابراين بايد فكر و وقت زيادي را صرف آنها نمائيد .
اجراء و سرهم نمودن طرح ريخته شده:
عقيده كلي اين است كه بجاي اينكه يكدفعه بنشيند و سعي كنيد مقاله را از اول تا آخر بنويسيد بايد آنرا بطور سيستماتيك و مرحله به مرحله بنويسيد . بهترين روش براي نوشتن مرحله به مرحله، داشتن طرح ونقشهاي براي مقاله است، عالي ترين راه براي بهبود طرح ريزي اينست كه به سوالات صفحه شانزده برگشته ودربارة پاسخ آنها تأمل نمائيد در ابتدا به هر يك از سوالات بصورت تك تك نگاه كرده و پاسخ هاي مربوطه را ياد داشت نمائيد اين كار در شروع طرح ريزي براي مقاله اتان به شما كمك خواهد نمود . طرح اوليه بصورت خلاصه و چند جمله اي بوده و مقاله را بطور كلي مد نظر قرار مي دهد. اما وقتي در اين كار تجربه بيشتري پيدا نموديد، مي توانيد قالب بندي كاملي را براي مقاله طرح ريزي نمائيد.
ابتدا بايد دربارة قسمتهاي اصلي مقاله تصميم بگيريد. اين بدين معني است كه مي توانيد يك طرح اولية قبليداشته باشيد كه در كارها كمكتان كند . بايد براي هر يك از قسمتهاي تقسيم شده نيز يك طرح مجزاي ديگر را ايجاد نمائيد. مثلاً ميتوان قسمت "مواد و روشهاي مورد استفاده" از طرح اصلي را سريعا به دو قسمت «مواد مورد استفاده» و «روشهاي مورد استفاده» تقسيم نمود. حال دربارة اينكه از چه موادي براي كار تحقيقياستفاده كردهايد، فكر كنيد. علاوه بر اين مي توانيد قسمت «مواد مورد استفاده» را بر حسب نوع كار به واحدهاي زير تقسيم بندي نمائيد: «مواد شيميائي مورد استفاده»، «حيوانات مورد استفاده »، «تجهيزات مورداستفاده» و «خاكهاي مورد استفاده» و غيره.
سپس شروع به ساختن فهرستي از قسمت ها و تقسيم بنديهاي مربوط به آنها كنيد پس از انجام اينكار به مجموعه آنها نگاه كنيد آنچه كه مشاهده مي نمائيد فهرستي از عناوين هر قسمت مي باشد كه همراه با يكديگرآمده اند و قسمت كلي تر «مواد و روشهاي مورد استفاده» را مي سازند اكنون مي توانيد براي مقاله اتان طرحي را پيشنهاد نموده و بسط دهيد .
اينكار را مي توانيد براي هر قسمت مقاله انجام داده و سپس بر روي واحدهاي كوچكتر هر قسمت هم همينكار را اعمال نماييد و در هر قسمت از خود بپرسيد كه چه مي خواهيد بگوئيد و چه چيزهايي بايد در اينقسمت وجود داشته باشد . در مورد هر قسمت نيز يادداشتهايي راجع به اينكه در آنجا چه چيزي بايد گفته وتوصيف شود بنويسيد .
تقسيم بندي ومشخص نمودن مطالبي كه در هر قسمت بايد توصيف شود كار مشكلي نيست و به آسانيقابل تشخيص مي باشد از آنجا كه آزمايشات را بصورت مجزا انجام دادهايد و نتايج آنها مشخص بودند و اينكهدر هر قسمت بدنبال مطلب خاصي بوديد لذا هر يك از اين قسمت هاي مجزا و يا هر يك از آزمايشات را ميتوانيد به عنوان بخش هاي مستقل درنظر بگيريد اين نوع تقسيم بندي از اين جهت آسان و مفيد خواهد بودكه شما را هدايت مي نمايد كه در هر بخش چه چيزي را بيان كنيد . در واقع مطالبي كه در اينجا مطرح شدندبيانگر اين نكتهاند كه در هر قسمت از مقاله چه چيزي بايد ذكر گردد.
ساير قسمت هاي مقاله را شبيه به اين قسمت انجام داده و فهرستي از عنوانها را جمع آوري كنيد اگر اينكار راانجام دهيد در نهايت طرحي از مقاله را در جلوي خود خواهيد داشت. حال مي توانيد كار را متوقف كرده و راجع به طرح خود فكر كنيد.
چه چيزي را جا انداخته ايد ؟ آيا براي هر قسمت از كارتان عنواني را يافته ايد ؟ آيا چيزي را تكرار كرده ايد ؟آيا عنواني را بايد براي قسمت ديگري قرار دهيد ؟
براي اين قسمت وقت صرف كنيد زيرا در نهايت كارتان را ساده تر مي نمايد . نوشتن از روي طرح هميشهآسانتر و ساده تر از نوشتن كل مقاله بصورت ذهني و يكدفعه مي باشد . از طرحي كه ريختهايد استفاده نماييد .
حالا شما استاد و بناي طرح خود هستيد حال چه بايد بكنيد ؟
بعضي افراد در اين حالت شروع به نوشتن مي نمايند زيرا احساس مي كنند كه همه چيز را راجع به آنچه ميخواهند بگويند مي دانند. اين حالت خوبي بوده و مزيتي براي آنان محسوب مي شود اما اگر اين حالت در شما وجود ندارد بايد قبل از شروع به نوشتن روش مرحله به مرحله خود را ادامه دهيد . نبايد اين احساس را داشته باشيد كه ميتوانيد طرحي را براي تمام مقاله اتان در يك مرحله و با يكبار نشستن و فكر كردن بوجود آوريد. زمان طرح ريزي ساختار و قالب مقاله و همچنين زمان نوشتن آنرا با وقت وساعات كارتان تنظيم نمائيد، يك دفترچه و يا يك سري كارت همراه خود داشته باشيد تا هر وقت فكري بهذهنتان رسيد آنرا فوراً يادداشت نمائيد .
اينكار مخصوصاً براي نوشتن قسمت بحث(Discussion) مقاله كه هميشه نياز به فكر و تعمق زياد همراه با تفسير و تعبير نتايج دارد مفيد مي باشد. اغلب اوقات ايده ها و فكرهاي خوب و يا حتي يك جمله توصيفي زيبا بطور ناگهاني به فكر انسان مي رسند و شما بايد بتوانيد در اين حالت آنها را بسرعت يادداشت نمائيد و گرنه فراموش مي شوند . بعد از نوشتن اين نكات و يادداشت ها، آنها را با هم در يك جعبه يا فايل يا هر جاي ديگري كه مناسب باشد قرار دهيد، هر كدام را مشخص نموده و برچسب بزنيد .
بعد از نوشتن هر يادداشت آن را
در كنار ساير يادداشت هايي كه مربوط به يك قسمت از مقاله مي شوند قراردهيد
.
اين مطالب را نگه داريد تا در موقعي كه سرحال هستيد مثل صبح، آنها را
بررسي نموده، جملات را مرتبكرده و متن مربوط به هر قسمت از مقاله اتان
را بسازيد و بنويسيد. در حقيقت كاري كه حالا بايد انجام دهيد كنار هم گذاشتن
متن هر قسمت و نوشتن كل مقاله است. قسمت مشكل كار كه همان فكر كردن
براي نوشتنمقاله بود، تمام شده و گذشته است حال
بايد با مرور يادداشت هاي خود جملات مناسب مربوط به هر قسمت را بنويسيد با
انجام اينكار براي هر قسمت، مقاله خود بخود نوشته مي شود .
منابع مورد استفاده را بياد داشته باشيد .هنگام طرح ريزي ساختار و قالب كلي مقاله و يا هنگام يادداشت برداري بايد يك يادداشت و فهرست هم براي منابع مورد استفاده تهيه نمائيد . زيرا بعداً مي خواهيد از آنها در متن ياد كنيد و يا در پايان مقاله فهرستياز منابع مورد استفاده را لازم داريد كه داشتن اين يادداشت مفيد مي باشد .
بازنگري و كنترل مطالب مورد استفاده:
حالا موقع خوبي است كه به عقب برگشته و ببيند كه چه كرده ايد شواهد و نتايج خود را كنترل نمائيد . آيا همة آنها مرتبط و سازگار با موضوع مطرح شده در مقاله ميباشند و آيا ذكر همة آنها در مقاله لازم است ؟ آيا هنوز مايل به چاپ مقاله هستيد ؟ آيا يك جدول مي تواند مثل يك نمودار نتايج كار شما را بيان نمايد ؟ آياواقعاً نياز است تمام اطلاعات بصورت جدول بيايند ؟ آيا آنها را نمي توان با استفاده از شكل، بهتر بيان نمود؟آيا رسم يك خط مشخص ، بهتر از شكل مبهمي كه داريد نيست ؟ آيا چيزي را جا نيانداختهايد؟ آيا به اندازهكافي وارد جزئيات شده ايد و يا اينكه نه كافي نيست ؟ اگر اين بررسي ها توسط شما صورت نگيرد ، مطمئناً سردبير و داور مقاله اينكار را خواهند نمود. سعي كنيد در اينجا مشكل ترين سوالات را از خود بپرسيد زيرا هنوز درگير نوشتن مقاله نشدهايد و ميتوانيد ساختار مقاله را تغيير دهيد .
طرح كاملي را قبل از شروع به نوشتن آماده كنيد :
قبل از اينكه شروع به نوشتن كنيد دربارة آنچه كه مي خواهيد بنويسيد فكر كنيد و براي شروع به نوشتنابتدا با درست كردن يادداشت هاي كلي و كامل براي خود طرحي بسازيد تا بدين وسيله در وقت صرفه جويينمائيد. هر قسمت از طرح را به چندين قسمت كوچكتر تقسيم كرده و براي هر قسمت عنوانهايي را انتخابكنيد كه بيانگر مطالب مطرح شده در آن باشد فقط بعد از انجام اين كارها بايد راجع به نوشتن فكر كنيد؟
شروع به نوشتن كنيد :
گاهي شروع كردن به نوشتن مشكل است. يك راه چاره اين است كه از ساده ترين قسمت مقاله كه قسمت"مواد و روشهاي مورد استفاده است" شروع كنيد. اين قسمت در واقع توصيف سادهاي است از آنچه استفاده نموده و انجام دادهايد .
سپس مي توانيد به قسمت "نتايج حاصله" رفته و از آنجا شروع نمائيد، زيرا در اين قسمت فقط راجع بهآنچه اتفاق افتاده صحبت ميكنيد بعد از اين مراحل بايد با مقاله عجين شده و آمادگي آنرا داشته باشيد كه مشكلترين قسمت مقاله يعني قسمت تعبير و تفسير نتايج را كه تحت عنوان "بحث" از آن ياد مي شود شروعكنيد .
راه ديگر براي سعي در نوشتن اين است كه از مشكل ترين قسمت مقاله كه همان قسمت "بحث" است شروعكنيد كه تعبير و توصيف هاي زياد و افكار مستقل و عميقي را مي طلبد بعد از اينكار هر قسمت ديگري را كه بخواهيد انجام دهيد ساده تر است .
روز كاري و تعداد ساعاتي را كه كار مي كنيد و همچنين مدت زماني كه مي توانيد بر روي مقاله خود وقت بگذاريد را در نظر داشته باشيد. بسياري از مردم نمي توانند براي مدت زيادي روي صندلي نشسته و بنويسند زيرا بايد يك ساعت را در اينجا باشند و ساعات ديگر را در جاي ديگري كار نمايند. بعضي ممكن است در خانه روي مقاله كار كنند در حاليكه افراد خانواده در اطرافشان در رفت و آمد و حركت ميباشند وقتي كه مدت كاركردن شما روي مقاله قطع و وصل شود فكرتان پريشان مي گردد، پس چيزي كه نياز داريد داشتن يك روشكاري است كه با توجه به مدت زماني كه در اختيار داريد و نحوة نوشتن مقاله در اين مدت، سازگار و مناسبباشد . نحوه كار شما بايد طوري باشد كه هر وقت توانستيد و وقت داشتيد بتوانيد روي نوشتن مقاله كار كنيد .
دراين مرحله بايد هر قسمت از مقاله را بعنوان يك قسمت مجزا و كامل در نظر گرفته و هر گاه وقت داشتيد طرح اصلي خود را مرور كرده ، در كنار عنوانها علامت گذارده و هر عنوان را تحت بررسي قرار دهيد. درباره مطلب هر قسمت بينديشيد و هرچه را كه به ذهنتان ميآيد ، يادداشت نماييد . يادداشتهاي كوچك شماميتواند يك يا چند ، طرح رسم يك نمودار و يا ايجاد يك قسمت كوچكتر در قسمت فعلي باشد . در فرصتمقتضي ، يادداشتها را وارد نموده و آنها را مرتب نماييد.
انجام اين كار و قسمت بندي كل مقاله به شما اين امكان را مي دهد تا قسمت خاصي را كه با آن كار داريد، بياد داشته باشيد و لزومي نباشد تا كل مقاله و تقسيم بنديهاي آن را در ذهنتان نگه داريد.
اولين نسخه مقالهاتان را بنويسيد.
بعد از اينكه تمام مطالب مورد
نظر را دسته بندي كرديد و اشكال و جداول را رسم كرده و آماده نموديد
ويادداشتهاي جمع آوري شده را در يك مجموعه به ترتيبي كه مي خواهيد قرار
داديد رسماً آماده نوشتنهستيد شروع به نوشتن كنيد و تا آنجا كه مي توانيد
سريع بنويسيد. راجع به زبان نوشتن، اصول دستور زبان(گرامري ) ، سبك و
آئين نگارش و املاي صحيح لغات و .... نگران نباشيد .
فقط تا آنجا كه ممكن است هر چيزي را كه روي آن كار كردهايد و نكات آن
در ذهنتان واضح و روشن است را در قسمت خودش بياوريد سعي كنيد ساده بنويسيد
چيزهائيكه هم اكنون مي نويسيد مبنايي براي كار ها وتصحيحات بعدي است زيرا
هميشه آسانتر است كه براي تصحيح مطالب به عقب برگشته و موضوع متن
راتصحيح نمائيد تا اينكه بخواهيد از اوّل دوباره نويسي كنيد .نيازي نيست
اين نسخه يا دست نوشته اوّلي تميز باشد چون بعدا فقط به آن نگاه كرده و
مطالب را از آن ميخوانيد و آنرا بجايي نمي فرستيد .
توجه به محتوي علمي مقاله :
اگر مي خواهيد مقاله را براي مجله اي بفرستيد كه به زبان انگليسي چاپ مي شود بهتر است ابتدا دستنوشته را به زبان مادريتان نوشته و سپس آنها را به انگليسي ترجمة نمائيد . اگر چه براي بعضي از افراد نوشتنيكباره آن بصورت انگليسي، راحت تر از نوشتن به زبان مادريشان وسپس ترجمه اش است زيرا در ترجمه اززبان خودشان به زبان انگليسي مشكل دارند .
در دست نوشته اولتان حتي مي توانيد از مخلوطي از زبانها استفاده نمائيد براي عبارات فني و عملي از لغاتانگليسي ودر ساير موارد از زبان خودتان استفاده كنيد. هنگام نوشتن دست نوشته اتان مي توانيد از هر گونهمحففّي كه خواستيد استفاده كنيد، زيرا اين محففها بخصوص براي اسامي و عنوانهاي طولاني مفيد هستنداگر چه در اغلب مجلات استفاده از محفف ها از قواعد مشخص و دقيقي پيروي مينمايد اين محفف ها درمجله بجاي عنوان اسامي و عبارات پذيرفته شدهاند. هنگاميكه دست نوشته ها يا نسخه هاي بعدي مقاله راآماده مي كنيد بايد مراقب باشيد تا از واحدها، نامهاي بين المللي ، مخففها، حالات صحيح لغات و نامدرست اجزاء و غيره كه در مجله مورد نظر شما مورد قبول و پذيرش است استفاده نمائيد .
مهمترين كار در اين مرحله اينست كه دست نوشته اتان را به شكل انگليسي نوشتاري تبديل و تطبيق نمائيد. كارهر قسمت را قبل از شروع قسمت ديگر به اتمام برسانيد و تا زمانيكه كل نوشتن پايان نيافته شروع به بازنگريو اصلاح بخش هاي قبلي نكنيد . كه اينكار ازنظر عملي بهتر است. قيمت كاغذ چندان گران نيست در مصرفآن صرفه جويي نكنيد.
در حاشيه و بين خطوط به اندازه كافي فضاي خالي بگذاريد چون حتما دوباره دست نوشته اتان را بازخوانيخواهيد نمود و حتماً به جاي خالي براي انجام تصحيحات نياز داريد اگر بادست مي نويسيد . بهترين چيز براينوشتن روي آن كاغذ خط دار است كه فاصله بين خطوط و خط شما را كنترل مينمايند كاغذهاي چاپگرهايقديمي بهترين نوع اين گونه كاغذهاي خط دار هستند اگر دست نوشته هايتان را تايپ مي نمائيد دو برابر فضايمعمول بين خطوط را براي تايپ مطالبتان اعمال كنيد در اينصورت فضاي خالي اضافي براي اعمالتصحيحاتتان خواهيد داشت .
تصحيح و بازنگري اولين دست نوشتة
هنگاميكه اولين تلاشتان در نوشتن پايان يافت ميتوانيد شروع به بازنگري و تصحيح نوشته خود كنيد بخاطر داشته باشيد مراحل زيادي تا چاپ مقاله اتان وجود دارد و در هر مرحله دست نوشته هايتان نياز بهتصحيح و دست كاري دارند و شمابايد هميشه براي اعمال تصحيحات بر روي نوشته هايتان آماده باشيد. همچنين بيادداشته باشيد كه در اين مرحله محتواي علمي مقاله، موضوع اصلي مي باشد و بايد راجع به اينموضوع حساسيت داشته باشيد. پس انرژي خود را با نگران بودن دربارة گرامر و آئين نگارش متن نوشتههايتان تلف نكنيد هنگاميكه آنچه را كه نوشتهايد مطالعه مي نمائيد از خودتان سوالاتي نظير سوالات زير رابپرسيد :
ــ آيا تمام قسمت هاي مقاله بدرستي توصيف شده اند ؟
ــ آيا به تغييراتي كلي و اساسي نياز است ؟
ــ آيا سير و آهنگ مقاله يا نوشته، منطقي است ؟
ــ آيا نحوة بيان، رسا و كافي است ؟
ــ آيا تمام متن نوشته شده لازم است؟
ــ آيا نمي توان هيچ يك از شكلها و يا جداول را حذف و يا درهم ادغام نمود ؟
ــ آيا قسمت هاي متن در جاي صحيح و درست خود قرار گرفته اند ؟
ــ آيا توالي پاراگرافها صحيح است ؟
ــ آيا تعداد عنوان ها و قسمت هاي كوچكتر آنها كافي است ؟
اهدافي كه از نوشتن وكنترل دست نوشته ها دنبال مي شود :
چند چيز است كه هنگام نوشتن دست نوشتههاي مقاله بايد آنها را رعايت نمائيد. شما بايد محتواي علميمقاله را تا حصول اطمينان از درستي آن كنترل نمائيد. مقاله را براي مدت چند روز يا چند هفته كناري گذاشته وسپس دوباره آنرا بخوانيد. چند نسخه از مقاله را به افراد ديگر بدهيد تا آنرا خوانده و نقد كنند. مقاله را از نظرزبان و سبك نوشتاري كنترل نمائيد . دست نوشته اي آماده كنيد كه در حد ارائه به يك مجله باشد مجموع اين بررسيها بايد مقاله را از هر نظر قابل فهم و قابل قبول نمايد. اين كار ممكن است تا نوشته هاي دوم و سوم هم ادامه پيدا كند ولي اجباري به اجراي اين روش و اين سيستم نيست يعني لازم نيست تا دست نوشتههاي دوم وسوم برسد زيرا ممكن است تمام اين خواسته ها در همان مرحله اول و يا در مرحله خاصي از نگارش حاصل شود.
نسخه دست نويس دوم مقاله:
وقتي كه كنترل و بازنگري دست
نوشتة اولتان را انجام داديد بطور منطقي دست نوشتة دومتان را دردستداريد.
از نقطه نظر فيزيكي يك دست نوشته را فقط براي چند بار محدود مي توانيد
بازنگري كرده و تغييردهيد زيرا پس از آن صفحه پر از تغييرات شده و بايد
دوباره آنرا تايپ نموده و تغييرات جديد را برروي آنانجام دهيد . در اين
مرحله باز هم تمامي توجه تان بايد بر روي محتواي علمي مقاله باشد. اگر در
حال ايجادتغييرات كلي بر روي متن هستيد راجع به مسائل جزئي مثل تصحيح
هجي و املاي كلمات نگراني نداشتهباشيد.
بعد از اينكه از حالت و فرم كارتان راضي شديد و پذيرفتيد كه دست نوشته دوم
شما خوب است آنرابصورت زيبا و دقيق تايپ نمائيد. بهتر است كه قالب تايپ
شما شبيه مجله اي باشد كه مي خواهيد مقاله رابراي آن بفرستيد. كار بعدي
اين است كه مقاله را به دوستان و يا همكاراني كه در رشته تخصصي شما
مهارتدارند داده و از آنها بخواهيد تا راجع به محتواي علمي و منطقي بودن
بيان نوشتهاتان نظر بدهند و نكات مبهم ونارسا را گوشزد كنند . و همچنين براي
بهتر شدن و پيشرفت مقاله اتان راهنمائيهايي را نيز به شما ارائه دهند .
مطلب مهم ديگري كه قابل ذكر مي باشد اينستكه كه بايد مقاله اتان را براي
مدتي مثلا چند روز يا چند هفتهكناري بگذاريد و بعد به آن رجوع كرده و آنرا
دوباره بخوانيد. ممكن است بعد از خواندن مقاله نسبت به تعداد نكات و ايراداتي
كه براي اصلاح مييابيد تعجب نمائيد . بعد از مدت كوتاهي از اين كار
ديدگاهي بدست مي آوريد كه به شما اين اجازه را مي دهد تا راجع به نوشتهخودتان
داوري و اظهار نظر نمائيد . بعد از انجام تغييرات و بازنگريهاي فوق جهت
داشتن نسخه تميزي از مقاله، آنرا بر روي كاغذ تايپ نماييد. پس از اين مرحله ، شما نسخه دست نويس سوم
مقاله اتان را در اختيار داريد.
نسخه دست نويس سوم مقاله :
در اين موقعيت بايد از محتوا و ساختار علمي مقاله اتان مطمئن باشيد، حالا بايد مطمئن شويد كه مقالهبراحتي قابل خواندن بوده و پيام آن قابل درك است اين نكتة خيلي مهمي است زيرا اگر خوانندگانمقاله نفهمند سعي در گفتن چه چيزي داشتيد نتابج كارتان ارزشي نخواهد داشت و در واقع وقت خود رابيهوده برسر نوشتن مقاله تلف نموده ايد هر مقاله بايد براي خواننده روشن و واضح باشد و اين از جملهمطالبي است كه سردبيران به آن توجه مي نمايند و شما بايد به خوبي آنرا رعايت كنيد. بعد از انجام اين كار مي توانيد مقاله اتان را بصورت نهايي كه مورد نظر مجله است آماده كنيد . بيادداشته باشيد كه پيام علمي اتان در مقاله مهمترين مطلب بوده و سبك نوشتاري در ردة دوم اهميت ميباشد. بنابراين هر وقت كه املاء و ساخت كلمات درست بود و آنچه را كه مي خواهيد بيان كنيد واضح است نبايد وقت خود را با فكر كردن راجع به اينكه چطور ميتوان با جملات قشنگتر و بهتر منظور مقاله را رساند؟
منابع مورد استفاده را كنترل نمائيد :
در اين مرحله بايد كنترل كنيد كه تمام منابع نام برده شده در فهرست منابع، در متن وجود داشته باشند وسپس بر عكس عمل نمائيد و كنترل كنيد و ببينيد كه آيا تمام منابعي كه در متن مقاله از آنها نام برده ايد درفهرست منابع و مآخذ وجود دارند. چرا بايد اينكارها را انجام داد ؟ از آنجا كه در طي تصحيحات قسمتهايي را به مقاله اضافه و يا كم نمودهايد بدون اينكه تغييراتي در قسمت منابع و مآخذ انجام دهید، لذا اين كنترل ضرورت دارد.
يكي از راههاي دقيق براي كنترل منابع اين است كه فهرست منابع را جلوي خود گذاشته، سپس متن راخوانده و هر جا كه منبعي مورد استفاده قرار گرفته است، بررسي نماييد كه آيا منبع مورد استفاده با منبعي كهدر فهرست منابع است ارتباطي دارد يا خير ؟ زيرا ممكن است كه در بعضي مراحل تغييراتي را در متن وموضوعات ايجاد كرده باشيد كه ديگر مطلب ذكر شده با مطلب منبع مورد نظر مطابقت نداشته باشد . اگر از شماره گذاري بصورت عددي براي مرتب كردن منابع استفاده مي نمائيد كنار هر منبعي كه در فهرست منابع موجود است و در متن بكار رفته يك علامت * بزنيد و مطمئن شويد كه تمام منابع بر حسب جائيكه بكار رفته اند شماره گذاري شده اند . اگر منابع را به ترتيب اسامي نويسنده و تاريخ چاپ آنها مرتب مي نمائيد بايد بيشتر مراقب باشيد. ابتداءكنترل كنيد كه منابع ذكر شده در فهرست، هم از نظر محل استفاده در متن و هم از نظر ترتيب الفبايي به طورصحيح مرتب شده باشند. بعداز اين مرحله كنترل كنيد كه اسامي نويسندگان بكار برده شده در متن با شكل و املاي آنها در فهرست منابع يكي باشند و اگر يكي نيستد كداميك صحيح است ؟ اين اسامي را با مقاله اصلي نويسندگان وتاريخ چاپ آنها كنترل نمائيد .
نام چند نويسنده در منبع مورد استفاده وجود دارد ؟ اگر دو تا باشند بايد نام هر دو را در هر كجاي متن مقالهكه از آنها نام مي بريد بياوريد و اگر بيش از دو نفر هستند ( گاهي بيش از سه نفر) بايد نام نويسنده اول را نوشته و بعد از آن در متن از لغت et. al ( وسايرين ) استفاده نمائيد آيا بايد زير al.et خط كشيد ؟ اين سوال وسوالات زير را بايد با در نظر گرفتن قالب مجله مورد نظر پاسخ دهيد: آيا شماره منبع در متن مقاله هماني است كه در فهرست منابع آمده است ؟ آيا بايد براي مشخص نمودنمنابعي از يك گروه از نويسندگان يا يك نويسنده كه در يك سال چاپ شده اند از حروف a, b,c استفادهكنيد؟
در هر صفحه از متن تايپ شده و
فهرست منابع ، مكان هر منبع را در متن بدقت كنترل نمائيد ، بعد از
اينكاركنترل كنيد كه آيا براي هر يك از منابع در فهرست آخر مقاله اينكار را
كردهايد ، يا به عبارت بهتر دركنار نامهريك از منابع علامت * و جود دارد ؟
اگر در كنار منبعي علامت * وجود ندارد بگرديد و ببينيد كه در كجاي متن بايد
نام آن را بياوريد و يا اينكهاگر اضافي است نام آنرا از ليست منابع حذف
نمائيد. پس از انجام اين مراحل ، فهرست منابع جديد حاصله رابا فهرست اوليه
اي كه داشتيد كنترل و مقايسه كنيد تا از صحت اطلاعات موجود در فهرست منابع
اطمينانحاصل نمائيد .
آماده سازي اشكال و جداول:
اگر مقاله پذيرفته شود، براي تايپ فرستاده مي شود. پس بايد اشكال و جداول را به همراه عناوين وزيرنويس هاي آنها جمع آوري كرده و در انتهاي مقاله بعد از فهرست منابع بياوريد ، نبايد آنها را در جائيكه ازآنها نام بردهايد بياوريد، زيرا كه جداول و زير نويس اشكال معمولا با حروف كوچكتري نسبت به متن اصليتايپ مي شوند بنابراين تايپ كننده ها دوست دارندكه وقتي روي مقاله كار مي كنند، بتوانند اين دوقسمت را ازيكديگر جدا نمايند .
آياتمام اشكال و جداول وجود دارند ؟ آيا تمام آنهابدرستي شماره گذاري شدهاند؟ ازآنجا كه ممكن استموقع نوشتن مقاله بعضي از اشكال و جداول را حذف يا جابجا نموده باشيد پس اشكال و جداول همراه مقالهرا با نامهاي آنها در مقاله كنترل نمائيد و بر عكس آنرا هم انجام دهيد . يعني اشكال و جداول نام برده شده درمقاله را با اشكال و جداول موجود كنترل و مقايسه كنيد. همچنين شماره هر شكل درمتن را با شمارة اصليمتعلق به آن ، كنترل نمائيد .
نسخة نهايي مقاله:
بخاطر داشته باشيد كه مقاله اي
را كه براي مجلهاي مي فرستيد بايد براساس قواعد چاپي و دستورالعملآن مجله
بخصوص در قالب بندي درست، استفاده از واحدهاي صحيح و نامگذاري ، غيره
تنظيم و آماده شدهباشد و به تعداد كافي كپي هم از آن گرفته باشيد.
ممكن است فكر كنيد كه اين موضوع چندان مهم نيست اما براي سردبير مجله
مهم است زيرا شما فقط درباره مقالةاتان نگران هستيد اما سردبير نگران كل
مجله است به همين دليل سردبير مي خواهد كه تمامواحدها، مخفف ها و غيره
در تمام مقالات موجود در مجله يكسان و يكنواخت باشند ، پس بايد مطمئن
شويدكه مقاله نهايي شما همان طوري است كه سردبير مي خواهد ببيند .
دوباره به مجله و به قسمت «توصيه هايي براي نويسندگان» توجه كنيد. بعضي توصيه هاي بسيار ريز ودقيقي وجود دارند كه به شما مي گويند كه مقاله اتان را چطور تايپ نمائيد.توجه داشته باشيد كه چقدر بايد حاشيه بگذاريد و بين خطوط چقدر فاصله وجود داشته باشد. اگرميخواهيد عنوان را بنويسيد بايد در سمت چپ بالاي كاغذ باشد و يا در وسط صفحه؟ چطور خطوط كلفت وپررنگ وخطوط كج يا ايتاليك وغيره را نشان دهيد؟ تمام اين نكات در همين" قسمت توصيه هاي بهنويسندگان" آمده است .
بايد مطمئن شويد كه نه تنها شما، بلكه كسيكه مقاله نهائي شما را تايپ مي نمايد نيز از اين اصول آگاهاست. مطمئن شويد كه مقاله را آنطور كه سردبير مي خواهد آماده كرده و درست بسته بندي نمودهايد .
صفحات را شماره گذاري نمائيد. اهميت اينكار در زمان پخش صفحات مشخص ميشود. سردبيران ،گاهي ممكن است كه قهوه را روي دست نوشته ها بريزند و بعد صفحات را براي خشك شدن آويزان ميكنندو يا تايپ كننده ها اغلب كاغذها را روي زمين مي اندازند لذا شماره هاي صفحات براي دوباره مرتب كردنآنها بسيار مفيد خواهند بود.
درمورد صفحه عنوان ، مطمئن شويد كه عنوان نام نويسندگان، آدرس آنها ، ترتيب آدرس ها و چكيده رادرست نوشتهايد و كليد واژه ها را در صورت درخواست مجله، آورده ايد . همچنين بايد وقتي دست نوشتههايتان را براي مجله ميفرستيد، مشخص نمائيد كه براي كارهاي بعدي واحتمالا رفع اشكال بايد با چه كسي تماس بگيرند و مقاله را براي او بفرستند . به عبارت ديگر چه كسي مسئول مقاله است تا سردبير يا ناشر بتوانند با او تماس بگيرند. اگر اين فردمشخص نشده باشد ، ناشر يا سردبير اسم اولين نفر در صفحه عنوان را نام فرد مسئول قرار مي دهند . ودرصورت نياز با او تماس مي گيرند . بعضي از مجلات براي داشتن اين اطلاعات، از نويسندگان مي خواهند طي نامه اي توضيحي، اين مطالبرا ذكر نمايند و آنرا همراه مقاله و كپي هاي آن بفرستند .
بعد از اينكارها تعداد كپي ها را كنترل نموده ، سپس كل پاكت را بدقت بسته بندي نمائيد حال به مجله نگاهكرده و آدرس صحيح را بيابيد اغلب مي شود مقاله را براي سردبير و يا گروهي از هيئت ويراستاران فرستاد كهاز نظر آدرس محل چاپ با يكديگر فرق دارند بنابراين مطمئن شويد كه آدرس را صحيح انتخاب نموده ايدبعضي مجلات سردبيران متفاوتي دارند كه هر كدام مسئول كشورهاي ناحية خاصي از جهان مي باشند و يابراي هر گروه از موضوعات تحقيقي خاص مسئول جداگانه اي دارند ، تمام اين اطلاعات معمولا در داخلمجله آمده است و بنابراين مطمئن شويد كه اين اطلاعات را بدقت خواندهايد .
نسخه هاي مقاله اتان را با پست هوايي بفرستيد و منتظر دريافت پيام مجله مبني بر رسيدن مقاله و تشكّرآنها باشيد. اگر بعد از شش هفته ويا حداكثر دو ماه از تاريخ فرستادن مقالهاتان نامه اي دريافت نكرديد، بايد نامه اي بهمجله نوشته و راجع به رسيدن بستة خود از آنها سوال كرده و مطمئن شويد كه بستة شما را دريافت نمودهاند . قبل از فرستادن نسخه هاي مقاله از داشتن حداقل يك كپي خوب از همان نسخههايي كه مي فرستيدمطمئن شويد. اگر محتويات نسخة ارسالي را روي ديسك ذخيره كنيد بهتر است چرا بايد چنين كارهايي كرد؟زيرا اگر مقاله اتان به دلايلي از بين رفت، مي توانيد دوباره كپيهايي با كيفيت خوب را براي ناشر بفرستيد.
ادامه دارد...
منبع : http://www.irib.ir/amouzesh/neartp/page_sh.asp
جواد شعوری