حقوق مدنی ( عقود معین) قسمت اول

سرفصل ها

1.    عقد مزارعه

1-1. تعریف

1-2. خصوصیات و شرایط مزارعه

1-3. حقوق و تکالیف طرفین عقد مزارعه

1-4. فسخ عقد مزارعه

1-5. بطلان عقد مزارعه

1-6. انقضاء مدت عقد مزارعه

2.     عقد مساقات

1-1. تعریف

1-2. مقایسه مساقات و مزارعه و مضاربه

3.     عقد مضاربه

3-1. تعریف

3-2. خصوصیات عقد مضاربه

3-3. عناصر اساسی (اركان) عقد مضاربه

3-4. تکالیف مالک و  مضارب

3-5. آثار فسخ  و انحلال عقد مضاربه

4.     عقد شرکت

4-1. تعریف

4-2. اقسام شرکت

4-3. خصوصیات شرکت

4-4. اداره مال مشترک

4-5. انحلال شرکت

4-6. تقسیم مال مشترک

5.     عقد ودیعه (امانت)

5-1. تعریف

5-2. انواع امانات

5-3. آثار عقد ودیعه

5-4. اثر قرارداد خصوص در روابط بین امین و مالک

5-5. تعهدات طرفین (امین و مالک)

6.     عقد عاریه

6-1. تعریف

6-2. خصوصیات عاریه

6-3. شرایط اختصاصی عقد عاریه

6-4. حقوق و تکالیف طرفین عقد عاریه

7.     عقد وکالت

7-1. تعریف

7-2. اقسام  وکالت

7-3. شرایط صحت و نفوذ  عقد  وکالت

7-4. تعهدات و تکالیف طرفین عقد وکالت

7-5. طرق انقضای  عقد وکالت

7-6. اجرت وکیل

8.     عقد  ضمان

8-1. تعریف عقد ضمان

8-2. ماهیت حقوقی  عقد ضمان

8-3. اوصاف و خصوصیات  عقد ضمان

8-4. شرایط اساسی  و اختصاصی  عقد ضمان

8-5. آثار و احکام  عقد ضمان

9.      عقد  حواله

9-1. تعریف حواله

9-2. مقایسه حواله و برات ضمان

9-3. انعقاد  عقد حواله

9-4. شرایط عقد حواله

9-5. آثار عقد حواله

10.   عقد  کفالت

10-1. تعریف عقد کفالت

10-2. مقایسه کفالت و ضمانت

10-3. اوصاف عقد کفالت 

10-4. کفالت از نظر مدت

10-5. موارد بری شدن کفیل

11.   عقد  رهن

11-1. تعریف عقد رهن

10-2. شرایط عمومی و اختصاصی عقد رهن

10-3. مورد رهن 

10-4. خصوصیات دین

12.    عقد  هبه

12-1. تعریف هبه

12-2. اوصاف و خصوصیات  عقد هبه

 

    عقود معین (ب) که در دروس کارشناسی حقوق با عنوان مدنی 7  ارائه می شود شامل مواد 518 الی 807 قانون مدنی است، به استثنای مواد مربوط به جعاله (561-570) قرض (648-655) و صلح (752-770). موضوع بحث مدنی(7)، دوازده عقد می باشد که عبارتند از :

1.    عقد مزارعه : ( مواد 518 542 ق.م.) مزارعه عقدی  است که یک طرف زمینی را به منظور زراعت برای مدت معین در اختیار طرف دیگر قرار می دهد تا وی در آن زراعت کند و سهم طرفین از محصول به صورت مشاع معلوم بوده و تعهد و التزام هریک به آوردن سایر موارد زرع معین   می شود. به کسی که زمین را می دهد، مزارع و به کسی که زراعت می کند، عامل می گویند.

2.    عقد مساقات : ( مواد 523 545 ق.م. ) عقدی است ميان صاحب باغ و باغدار، بر درختان مثمر، بر اين كه باغدار در مدّتى معيّن درختان را آبيارى و مراقبت كند و سهم هریک از طرفین از محصول به صورت مشاع مشخص می شود. (دو عقد فوق از عقود لازم هستند.)   

3.    عقد مضاربه : ( مواد 546 560 ق.م. ) مضاربه از کلمه ضرب به معنی تجارت کردن می باشد و در اصطلاح عقدی است كه به موجب آن يك طرف، سرمايه تجارت و ديگرى كار و تجارت را بر عهده   مى گيرد و سود به دست آمده به نسبت های توافق شده به دو طرف تعلق مى گيرد.     ( عقد مضاربه عقدی جایز است به همین جهت در آن مدت لازم نیست در حالی که عقود قبلی لازم بودند و تعیین مدت در آنها الزامی بود)

4.    عقد شرکت : ( مواد 571 606 ق.م. ) شرکت به معنی شریک شدن است و در حقوق مدنی ، اجتماع حقوق مالکین متعدد در شئ واحد به نحو اشاعه را شرکت گویند. اینکه شرکت عقد است یا نه محل اختلاف است و قانون مدنی در ماده 571 شرکت را نوعی مالکیت مشاع معرفی کرده و عقد نگفته است.

دو نوع مالکیت وجود دارد: 1. مالکیت مفروز، که یک نفر به تنهایی مالک چیزی است. 2. مالکیت مشاع، که بیش از یک نفر مالک چیزی هستند و مالکین در ذره ذرۀ مال مورد نظر شریک هستند به عبارت دیگر شراکت شان در جزء جزء مال اشاعه (پراکنده) شده است).      

5.    عقد ودیعه : ( مواد 607 634 ق.م. ) عقدی است که در آن یک طرف مالی را به طرف دیگر  می سپارد تا وی مجاناً آن را نگهداری نماید. به کسی که مالش را به ودیعه می گذارد، مودِع یا مالک یا ودیعه دهنده ؛ کسی که به ودیعه می گیرد، مستودِع یا امین می گویند.    

6.    عقد عاریه : ( مواد 635 647 ق.م. ) عاریه از کلمه «عار» به معنی ننگ و خاری است و در اصطلاح عقدی است که یک طرف به طرف دیگر اجازه می دهد تا از مالش مجاناً استفاده کند.  به کسی که مالش را به عاریه می دهد، معیر؛ و به کسی که آن مال را به عاریه می گیرد، مستعیر   می گویند.  عاریه با قرض فرق می کند. در قرض قرض گیرنده مثل مال را بعداً برمی گرداند.  

7.    عقد وکالت : ( مواد 656 683 ق.م. ) عقدی است که به موجب آن یک طرف، دیگری را برای انجام امری نائب خویش می کند. کسی که نیابت می دهد، موکّل و طرف مقابل را وکیل گویند.

8.    عقد ضمان (ضمان عقدی) : ( مواد 684 723 ق.م. ) عقدی است که به موجب آن شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است، بر عهده می گیرد. کسی را که تعهد می کند، ضامن و شخصی که از او ضمانت شده (بدهکار)، مضمون عنه و شخصی که به نفع وی ضمانت شده(طلبکار) مضمون له گویند.

9.    عقد حواله : ( مواد 724 733 ق.م. ) عقدی است که به موجب آن طلب شخصی از ذمه مدیون به ذمه شخص ثالث منتقل می شود. وقتی عقد منعقد گردید، مدیون را محیل، طلبکار یا کسی که حواله به نفع وی صادر شده است را محتال یا محال له و شخص ثالث که بر ذمه او حواله صادر شده را محال علیه گویند. حواله با برات و ضمان شباهت زیادی دارد ولی تفاوت هایی نیز دارد. مثلاً در برات ذمه مدیون اصلی بری نمی شود و در صورت نکول برات گیر، دارنده برات می تواند به سایر مدیونین مراجعه کند در حالی که در حواله ذمه مدیون اصلی بری می شود.

10.   عقد کفالت : ( مواد 734 751 ق.م. ) عقدی است که به موجب آن شخصی در مقابل طرف دیگر احضار (حاضر کردن) شخص ثالث را       می پذیرد. کسی که تعهد را به عهده گرفته، کفیل و طرف مقابل را مکفول له و شخص ثالث را مکفول عنه گویند. (در اینجا تعهد به نفس است نه تعهد به مال. امروزه عقد کفالت بیشتر در حقوق جزا مطرح است. زمانی که بخواهند شخص در دسترس دستگاه قضایی باشد تا تحقیقات انجام گیرد، قرار تأمین صادر می کنند که قرار کفالت و وثیقه از آن جمله اند)

11.   عقد رهن : ( مواد 771 794 ق.م. ) عقدی است که به موجب آن مالی وثیقه دینی می شود.یعنی شخصی بابت دین خود مالی را به وثیقه آن قرار می دهد. شخص را که مال را وثیقه می گذارد، راهن ؛ طرف مقابل را مرتهن و مال موضوع عقد را عین مرهونه گویند. ( عقد رهن از طرف مرتهن جایز است و از طرف راهن لازم)                   

12.   عقد هبه : ( مواد 795 807 ق.م. )  عقدی است که به موجب آن یک طرف مال خودش را به طور مجانی و منجّز به طرف دیگر تملیک می کند. هبه کننده را واهب؛ طرف مقابل را متّهب و مال مورد هبه را عین موهوبه گویند. (عقد هبه نه لازم است نه جایز بلکه عقد قابل رجوع است. زیرا عقدی را جایز می دانیم که دارای دو خصوصیت است : ا. هریک از طرفین هر زمانی که بخواهند آن را بر هم بزنند. 2. با فوت و جنون یکی از طرفین منفسخ می شود. اما هبه اینگونه نیست و فقط واهب حق رجوع دارد و نه اینکه متهب بتواند آن را پس بدهد و دیگر اینکه با فوت و جنون منفسخ نمی شود.)   

ادامه دارد               

+ نوشته شده توسط جواد شعوری در سه شنبه 31 فروردین1389 و ساعت 9:33 |